Vorige week kreeg ik een bericht waar ik even van moest slikken.

Het ging om een opdrachtgever waarvoor ik eerder een werving mocht verzorgen. Dat was destijds geen eenvoudige opdracht. Ik werd op het laatste moment benaderd. Er liepen al gesprekken, maar er waren te weinig passende kandidaten. Bovendien werd er gezocht naar iemand met een juridische blik.

Uiteindelijk lukte het om een kandidaat te vinden die eigenlijk precies in het plaatje paste. Iemand met ervaring als toezichthouder binnen een praktijkschool en een beroep als advocaat. Voor mijn gevoel was dat een succesvolle en zorgvuldig uitgevoerde plaatsing.

Dezelfde organisatie had opnieuw een vergelijkbare vacature. Eerlijk gezegd had ik verwacht dat ik weer in beeld zou zijn.

Maar dat gebeurde niet.

Deze keer werd de werving opgepakt door een nieuwe beslisser. Iemand die via zijn eigen netwerk koos voor een ander bureau.

De uitleg was vriendelijk en oprecht. Er was geen onvrede over de eerdere samenwerking. Integendeel zelfs. Toch merkte ik dat er één vraag bleef hangen.

“Waarom ik niet?”

De wereld werkt niet zo overzichtelijk

Ik nam contact op, niet omdat ik de keuze wilde terugdraaien. Die keuze is aan de organisatie en dat respecteer ik. Ook niet omdat ik vond dat ik ergens recht op had. Maar omdat ik het wilde begrijpen.

Want als iemand zegt dat het niet aan jou ligt maar aan het netwerk van een ander, wat betekent dat dan eigenlijk?

Die vraag bleef langer hangen dan ik had verwacht.

Misschien omdat ik mezelf erop betrapte dat ik nog steeds graag geloof dat de wereld overzichtelijk werkt. Dat het leveren van goed werk wordt beloond. Dat kwaliteit merkbaar en zichtbaar is. Dat een succesvolle samenwerking vanzelf leidt tot een volgende opdracht.

Maar zo werkt het eigenlijk niet (altijd).

Meer dan feiten alleen

Soms wordt er niet gekozen voor degene die eerder goed werk heeft geleverd. Soms wordt er gekozen voor degene die op dat moment dichterbij voelt of bekender is, ‘via via’ wordt genoemd of simpelweg eerder op tafel ligt.

Dat is niet per se onredelijk. Maar in dit geval schuurt het wel.

We kiezen zelf ook niet altijd alleen op basis van feiten. Niet bij een tuinontwerper. Niet bij een accountant en niet bij een adviseur. Degene die kiest, neemt eigen ervaringen, voorkeuren en netwerk mee. Juist daarom laat vertrouwen zich lastig meten.

En misschien is dat maar goed ook. Want soms opent vertrouwen deuren die anders voor mij ook gesloten blijven.

Een geruststellende mythe

Toch willen we graag geloven dat keuzes logisch en eerlijk tot stand komen. Dat goed werk vanzelf wordt gezien. Dat kwaliteit boven komt drijven. Dat de beste kandidaat, leverancier of oplossing uiteindelijk wordt gekozen. Dat geeft een gevoel van controle. Maar het is ook een geruststellende mythe, want mensen zijn geen spreadsheets en organisaties ook niet. Dat is ook een gedachte die vaker terugkomt in Connectie werkt!: mensen laten zich niet reduceren tot systemen, processen of modellen. Keuzes worden gemaakt door mensen. En mensen laten zich beïnvloeden door ervaringen, gesprekken, relaties en vertrouwen. Soms bewust, soms onbewust.

Waarom ik niet?

Hoe langer ik daarover nadenk, hoe meer ik besef dat mijn vraag eigenlijk niet alleen ging over die gemiste opdracht. Natuurlijk was (en ben) ik teleurgesteld. Ik had verwacht opnieuw in beeld te zijn en dat gebeurde niet.

Maar de vraag “Waarom ik niet?” bleef hangen.

Had ik iets gemist? Had ik eerder contact moeten zoeken? Had ik zichtbaarder moeten zijn bij de nieuwe beslisser? Of was dit simpelweg een keuze die buiten mijn invloed lag?

Ik denk dat veel mensen die vraag herkennen.

Misschien raakte het mij ook omdat ik in mijn werk regelmatig aan de andere kant zit. Dan moet ik sollicitanten uitleggen dat de keuze niet op hen is gevallen. Meestal kan ik dat goed onderbouwen en soms is het verschil (te) klein. Een kandidaat past nét beter, heeft iets meer ervaring of sluit iets natuurlijker aan bij het team. Maar hoe zorgvuldig je het ook uitlegt, voor degene die de afwijzing krijgt blijft er vaak iets knagen.

Deze keer zat ik zelf aan die kant en stelde ik de vraag: “Waarom ik niet?”. En dan voel je opnieuw hoe menselijk die vraag is. Niet alleen in het werk. Ook bij vriendschappen, sollicitaties, promoties of momenten waarop iemand anders de kans krijgt die jij had gehoopt te krijgen.

• Waarom werd die ander gekozen?
• Waarom werd ik niet gevraagd?
• Waarom liep het anders dan ik had verwacht?

Niet boos. Niet verwijtend. Maar wel geraakt, gewoon omdat je het zo graag wilt begrijpen wat er gebeurde.

Niet alles vraagt om een antwoord

Sommige keuzes zullen we alleen nooit helemaal begrijpen. Niet omdat ze onredelijk zijn, maar omdat wij niet alle informatie hebben. Niet alle gesprekken kennen. Niet alle afwegingen zien die een ander maakt. En misschien zit daar de les.

Niet dat je alles moet begrijpen, maar dat je soms moet kunnen omgaan met vragen die blijven liggen.

Zoals de “Waarom ik niet?”-vraag.

Soms is het genoeg om nieuwsgierig te blijven, goed werk te blijven leveren en verder te gaan. Niet alles vraagt om een antwoord.